Help, ik heb een Satudarahchapter in mijn gemeente!

    Verbod op de informele vereniging Satudarah

    In verschillende gemeenten is een Satudarahchapter actief. De lokale samenleving is op zowel private als publieke wijze verbonden aan de (leden van de) chapter. Dat plaatst die gemeenten in een lastig parket. Zeker nu de meervoudige kamer van de civiele rechtbank Den Haag op 18 juni 2018 een verbodenverklaring en ontbinding van de informele verenging Satudarah, haar chapters en twee supportclubs heeft uitgesproken. Peter van Dusseldorp geeft tips hoe je als gemeente kunt omgaan met de gevolgen van dit verbod.

    Ingaande per direct…

    De rechtbank heeft ook bepaald dat de effecten meteen ingaan (uitvoerbaar bij voorraad). Hoger beroep en cassatie kunnen daarin mogelijk nog een rol gaan spelen. Daarnaast is nog niet duidelijk op welke wijze en met welke snelheid deze civiele uitspraak ook een directe werking moet, kan of mag hebben in de strafrechtelijke- en bestuurlijke uitvoeringspraktijk.

    Welke consequenties heeft het verbod?

    Om de consequenties te bepalen, dient de uitspraak ontrafeld te worden op de strafrechtelijke, civiele en bestuurlijke consequenties. En per verbinding tussen die gebieden moeten de gevolgen worden onderzocht. De mogelijke sociaal-maatschappelijke gevolgen van de uitspraak vragen ook aandacht. Daaronder valt het verschaffen van duidelijkheid aan de chapterleden. Ook zij hebben er recht op om te weten, waarop ze nu aangesproken kunnen worden. En wanneer ze strafbaar handelen.

    Integrale aanpak gewenst

    Gezien het voorgaande is het noodzakelijk om op korte termijn tot een integrale aanpak per gemeente te komen. Daarbij moet de uitvoering van de uitspraak binnen de gegeven lokale context centraal staan. Ketensamenwerking is daarbij noodzakelijk. Evenals de wens om een en ander maximaal in dialoog met de publieke en private partners, gemeenschap én de chapter te bewerkstelligen. Dat is, hoe je in een moderne rechtsstaat een verboden vereniging netjes afbouwt, lijkt mij.

    Burgemeester verantwoordelijk

    De burgemeester is verantwoordelijk voor de openbare orde en veiligheid. Hij heeft de regierol op vergunningverlening, toezicht en handhaving. Om bovenstaande situatie aan te pakken stelt hij, in afstemming met de opsporing, een ketenregisseur aan.

    Wat gaat een ketenregisseur doen?

    De ketenregisseur initieert de volgende activiteiten:

    Krijg zicht op:

    • Private sleutelpersonen
    • Publieke sleutelfunctionarissen
    • Sleutellocaties
    • Sleuteldata en sleutelinformatiesystemen
    • Strafrechtelijk, civielrechtelijk, bestuurlijke en sociaal-maatschappelijk interventiepalet
    • Belangen (ook contracten) van betrokken publieke en private partners, inclusief de burgers c.q. gemeenschap

    Hierbij maakt de regisseur gebruik van expertsessies met ambtenaren en ketenpartners. Het resultaat is een overzicht van kern en overige partners.

    Breng de lokale chapter in kaart:

    • Wat zijn de belangen en standpunten van de chapter?
    • Wat zijn de eigen onzekerheden en vragen van de chapter?
    • Hoe ziet de chapter een afbouw van de verenigingsactiviteiten voor zichzelf?
    • Wat zijn onderdelen van het verenigingsleven die een toegevoegde waarde hebben voor de lokale gemeenschap en die zij in een geaccepteerde vorm zou willen of kunnen voortzetten (bijvoorbeeld vrijwilligerswerk)
    • Wat ziet de chapter als risico’s voor de lokale gemeenschap (bijvoorbeeld overname geografisch gebied door concurrerende MC)

    Hierbij kan een dialoogmodel gebruikt worden.

    Breng de verhouding in kaart:

    • Zorg ervoor dat de verhoudingen tussen landelijke en lokale coördinatie-verantwoordelijkheden en -rollen in kaart zijn gebracht.

    Organiseer verbinding:

    • Zorg ervoor dat de eerder geïdentificeerde kern- en de overige partners onderling met elkaar in contact staan.

    Maak werkafspraken:

    • Zorg ervoor dat partners weten hoe ze met elkaar over weg moeten.
    • En faciliteer de bijbehorende werkprocessen;

    Realiseer de afbouw:

    • Breng een afbouwscenario tot stand in dialoog tussen chapter, overheid en gemeenschap
    • En zorg voor de uitvoering

    Beleg verantwoordelijkheid:

    • Draag er zorg voor dat het gemeentebestuur in staat is om de lokale bestuurlijke verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de uitspraak op zich te nemen.
    • En regel dat zijn daarover (publiek) verantwoording aflegt.

    Bouw aan een roadmap

    Door het opstellen van een ‘Roadmap’, kan zowel intern als extern zichtbaar worden gemaakt:

    • op welke momenten;
    • welke maatregelen worden genomen of geïnitieerd (voorbereiden, formalisatie, uitvoering, evaluatie)
    • Vanuit welk perspectief (strafrechtelijk, civielrechtelijk, bestuurlijk of door de chapter zelf);
    • en waar die van afhankelijk zijn, bijvoorbeeld:
      • wel/niet civiel hoger beroep;
      • richtlijnen OM, standpuntbepaling VNG
      • medewerking chapter
      • etc…

    Kies voor een gestructureerde en beheerste benadering

    Hiermee kan op een gestructureerde en beheerste wijze invulling worden gegeven aan alle consequenties van de uitspraak van de civiele rechter. Dat schept duidelijkheid en geeft rust in de lokale gemeenschap. Helderheid helpt bestuurders, het ambtelijke apparaat, de partners én de lokale chapter. Niemand heeft belang bij wegkijken óf bij stoere interventies die geen standhouden.

    Meer informatie

    De consequenties van de uitspraak zoals het OM die ziet. En de uitspraak van de rechter zelf. En de uitzending van Jinek van 18 juni 2018 over dit onderwerp (tussen 30:00 en 41:59).

    Peter van Dusseldorp is programmamanager in het veiligheidsdomein bij Van Aetsveld. Hij acteert vaak in de rol van integraal (ontkleurd) programmamanager. Daarmee brengt hij partijen bij elkaar en faciliteert hun samenwerking.

    De foto bij dit artikel is overgenomen van de publicatie van 1Limburg waaraan in de eerste alinea wordt verwezen.